KIMYODA NEYTRON FAOLLASHUV TAHLILI - Razzaqova, K. A; Turaboyev., A. (INTERNATIONAL CONFERENCES, 2023)
Kimyoda neytron faollashuv tahlili (NAA) namunadagi elementlarning konsentratsiyasini aniqlash uchun ishlatiladigan yadro jarayonidir. Neytron faollashuv tahlil usuli elementlarni diskret tarzda aniqlashga imkon beradi, chunki u na’munaning kimyoviy shaklini hisobga olmaydi va faqat elementlarning yadrolariga qaratilgan[1]. Usul neytronni faollashtirishga asoslangan va shuning uchun neytron manbai talab qilinadi. Na’muna neytronlar bilan bombardimon qilinadi, natijada radioaktiv izotoplarga ega bo‘lgan elementlarning yarimparchalanish davri qisqa bo‘ladi. Har bir element uchun radioaktiv nurlanish va radioaktiv parchalanish yaxshi ma’lum. Ushbu ma’lumotlardan foydalanib, radioaktiv namunaning emissiya spektrlarini o‘rganish va undagi elementlarning kontsentratsiyasini aniqlash mumkin. Ushbu usulning o‘ziga xos afzalligi shundaki, u namunani yo‘q qilmaydi va induksiya qilingan nurlanishning davomiyligi odatda bir yecha nanosekunddan soatgacha.Usul san’at asarlari va tarixiy ashyolarni tahlil qilishda qo‘llaniladi. Neytron faollashuv tahlili rudalardagi radioaktiv namunalar va qimmatbaho metallarning faolligini aniqlash uchun ham ishlatilishi mumkin.